مقالات

کرونا و کاهش تقاضای بازار جهانی روانکار در سال ۲۰۲۰

بشکه‌های روغن

در فروردین تا خرداد ۱۳۹۹ (سه ماهه‌ی نخست ۲۰۲۰ میلادی)، شیوع ویروس کرونا بازار جهانی روانکار را هم مثل بسیاری از صنایع دیگر زیر فشار گذاشت. این مقاله، که در همان دوران نوشته شده، پیامدهای آن را برای بازار جهانی و بازار ایران بررسی می‌کند.

کرونا و پیامدهای آن بر بازار جهانی روانکار

پالایشگاه‌های نفتی تولیدکننده‌ی روغن پایه در خاورمیانه، به‌خاطر شیوع کرونا، با تنش اقتصادی جدیدی به‌نام کاهش تقاضا در بخش‌های عمومی روبه‌رو شده‌اند. تحلیلگران اقتصادی با بررسی شواهد جدید باور دارند اقتصاد چین در سه ماهه‌ی نخست ۲۰۲۰ تغییرات شدیدی را تجربه خواهد کرد، چون با شیوع ویروس کرونا خیلی از مشاغل دچار بحران شده‌اند؛ به همین دلیل، اتخاذ تدابیر جدید برای جلوگیری از روند رو‌به‌کاهش سهم بازار، کم‌ترین وظیفه‌ی مدیران ارشد است.

به‌گفته‌ی «میتو چونگ»، سردبیر ارشد ICIS، اضطراب موجود از ویروس کرونا نشان می‌دهد بازار خودروسازها و سایر صنایع وابسته به این ابرصنعت در نگرانی عجیبی به سر می‌برند.

نقش چین در بازار روغن پایه

چین، به‌عنوان بزرگ‌ترین وزنه‌ی مهم در نبرد برای دستیابی به سهم بازار پالایشگاه‌های نفتی روغن پایه در خاورمیانه، در برابر رقبایی همچون کره‌ی جنوبی و سنگاپور ایستاده است. رقابت پالایشگاه‌های نفت بحرین، عربستان و امارات برای به‌دست آوردن سهم بازار تعیین‌کننده‌ی چین هم بسیار پرچالش بوده است. صادرات روغن پایه‌ی امارات به چین در ۱۱ ماه‌ی سال ۲۰۱۹ با ۳۰ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۱۸، تا ۸۰ هزار تن افزایش داشته است.

با نیم‌نگاهی به آمار و ارقام می‌شود دریافت که سهم بسیار تعیین‌کننده و استراتژیک چین در واردات نفت و روغن پایه‌ی گروه ۱ و همچنین در بازار گروه ۲ و ۳ بسیار حائز اهمیت است؛ تا حدی که تأثیر عمده‌ای هم بر صنعت پلی‌آلفاالفین‌ها (روغن‌های پایه‌ی سنتتیک) خواهد داشت. از این رو، چالش ویروس کرونا در چین، همراه با کاهش پروازهای هوایی، جابه‌جایی‌های ریلی و جاده‌ای، سایه‌ای بر تقاضای مصرفی روغن پایه‌ی گروه ۲ و ۳ ایجاد می‌کند.

سورشارژها، حمل‌ونقل و پیش‌بینی ICIS

افزایش سورشارژهای (surcharge) شرکت‌های کشتیرانی هم تأثیرگذار است و به همین دلیل، افزایش هزینه‌های حمل و سایر عوامل مؤثر باعث کاهش واردات از چین شده است؛ این کاهش هنوز قابل اغماض است، اما روند نگران‌کننده‌ای را می‌پیماید. ICIS اعلام می‌کند که در راستای این بحران میکروبیولوژی ویروسی، تولیدکنندگان بزرگ با کاهش تولید خود تلاش دارند مخازن دپوی خود را تخلیه کنند، تا زمانی که تحلیلگران بازار از اخبار دلگرم‌کننده‌تری برای آینده خبر بدهند. با توجه به تأثیر بحران کرونا بر تقاضای روانکارها در خاورمیانه، پیش‌بینی می‌شود امسال ۱٫۳ درصد کاهش حجم معاملات را همراه داشته باشد.

در مجموع، با گسترش کرونا، پیکره‌ی بازارهای جهانی نفت و صنایع پایین‌دستی هم دست‌خوش آسیب شده‌اند و با اضطراب در انتظار رکود و شاید استراحت نقاهت‌گونه‌ای به سر می‌برند. حجم گردش مالی در اکثر نقاط جهان با کاهش چشم‌گیری توأم بوده و رنگ قرمز تابلوهای سهام و بورس نشان می‌دهد صنایع صاحب‌نام جهان آسیب دیده‌اند. تقاضا برای صنعت لوبریکنت در ماه‌های آینده بیش از وضعیت نیمه‌جان کنونی، سیر نزولی را پیشرو خواهد داشت.

جنگ قیمت نفت؛ ضربه‌ی دوم

به‌دنبال صدای زنگ خطر در اقتصادهای بزرگ و تأثیرگذاری مانند چین و ژاپن و کاهش شدید تقاضا، قیمت نفت خام سیر نزولی را تجربه کرد. سیاست‌های متناقض اوپک‌پلاس از جانب عربستان و روسیه باعث کاهش ۳۰ درصدی قیمت نفت شد، تا جایی که آمریکا هم نتوانست دلخوری و اعتراض خود را علیه عربستان، به‌عنوان عامل کاهش فاحش قیمت طلای سیاه، پنهان کند. این مجادله در بازار نفت، در کنار تب کرونا، ضربه‌ی کاری‌تری بر توان ارزشی قیمت زده که در سی سال اخیر بی‌سابقه توصیف شده است. سونامی کاهش قیمت به نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) هم رسید و ارزش روغن‌های حاصل از گاز (ICELS) هم با کاهش ۴۰ دلار در معاملات ICE لندن ثبت شده است. برای ثبات قیمت در بازه‌ی زمانی یک‌ساله در صنعت نفت، حداقل فرصت مورد نیاز برای عیب‌یابی و ترمیم آسیب‌هایی که فعلاً به‌صورت هیجانی است، غیرقابل تصور انگاشته می‌شود.

بازار روانکار ایران

بررسی نمودارهای روغن پایه‌ی بورس ایران حاکی از قیمت‌هایی است که نه‌تنها نزولی نبوده، بلکه نسبت به ماه‌های قبل سیر صعودی داشته است. قبل از تجربه‌ی قرنطینه‌ی کرونا در جهان، اقتصاد ایران با تحریم‌های ظالمانه در شرایط مشابهی به سر می‌برد و معمولاً کاهش جهانی قیمت‌ها تأثیر مستقیمی بر قیمت‌های داخل ایران نداشته است. این رویه به‌عنوان یک پیش‌فرض اولیه در پیش‌بینی آینده‌ی قیمت‌های بازار داخلی، به صورت کج‌دار و مریز تجربه شده است.

صادرات روغن پایه‌ی ایران در دنیا، با توجه به کاهش تقاضا، سیر نزولی داشته و با توجه به منابع نفتی داخلی، در کنار افزایش مواد اولیه و بسته‌بندی، قیمت تمام‌شده‌ی بالاتری را به تولیدکنندگان داخلی تحمیل می‌کند؛ از این رو تولیدکننده در مقایسه با گذشته آسیب‌پذیرتر به نظر می‌رسد.

چگونگی افزایش قیمت‌ها در داخل کشور و حفظ رکوردهای جدید آن، در هیاهوی نزولی جهانی قیمت، جای تأمل و آسیب‌شناسی اقتصادی دارد؛ و چه‌بسا همین واکنش‌های خودسر بازار در کنار افزایش‌های نوروزی که به‌صورت سنت غلطی سال‌هاست باب شده، بلاتکلیفی آزاردهنده‌ای را به ارمغان خواهد آورد.

برای انتخاب روغن مناسب خودروی خود از راهنمای انتخاب روغن بیتویل استفاده کنید.

منبع: مقاله‌ی «کرونا و کاهش تقاضای بازار جهانی روانکار در سال ۲۰۲۰» نوشته‌ی مهندس علیرضا آمارمحمدی، کارشناس ارشد روانکارهای خودرویی و صنعتی. (نام نشریه در عکس دریافتی دیده نمی‌شد.) توجه: داده‌ها و پیش‌بینی‌های این مقاله مربوط به سال ۲۰۲۰ است و وضعیت امروز بازار را نشان نمی‌دهد.