پالایش و پخش در بازار روانکارها تنش ایجاد کرده است

افزایش ۳۸ درصدی قیمت لوبکات از ابتدای سال ۱۳۹۸ بازار روانکار را به لرزه درآورد. علیرضا آمارمحمدی (کارشناس فروش و مهندس محصول روانکار) در این گفت‌وگو (مرداد ۱۳۹۸) نگاه دو طرف بازار را شرح می‌دهد و راه‌حل پیشنهاد می‌کند.

چه اتفاقی افتاده بود؟

به‌گفته‌ی او افزایش قیمت لوبکات، که ناشی از حذف چندمرحله‌ای یارانه‌ها از طرف پخش و پالایش و همچنین قیمت‌های به‌روز نفت بود، پیکره‌ی بازار فروش روانکار را جدی لرزاند. منتقدان حذف یارانه و معادل‌سازی ارزش آن با ارز نیمایی، از افزایش قیمت تمام‌شده‌ی خود می‌گویند که با ضعف توان خرید بازار گره خورده است. بازاری که از سیاست‌های فروش شرکت‌های بزرگ دولتی اثر می‌پذیرد، از فشارهای پالایش و پخش بر قیمت‌گذاری لوبکات به‌طور مستقیم دچار تنش می‌شود.

روی دیگر سکه

از نگاه تولیدکنندگان بخش خصوصی، حذف یارانه‌ها «یکسان‌سازی شرایط تولید» و رقابت‌پذیرتر شدن بازار است. به باور آن‌ها نسخه‌ی درمان این بازار بزرگ، حمایت از تولید داخل با واقعی‌سازی قیمت‌ها، عادلانه‌بودن رقابت و امید به ثبات در آینده است، حتی اگر چالش تازه‌ای تجربه شود.

پرسش‌هایی که کارشناس مطرح می‌کند

• آیا پالایشگاه‌های تولیدکننده‌ی روانکار، که همیشه پرچم‌دار سودآوری در بورس بوده‌اند، در محاسبات خود قیمت تمام‌شده‌ی بدون یارانه را دیده‌اند؟
• آیا در نمودارهای سوددهی گذشته، هزینه‌های سربار تولید به حداقل مدیریت شده است؟
• اگر تکنولوژی تولیدشان به‌روز می‌شد و روغن پایه‌ی گروه II، III و بالاتر هم تولید می‌کردند، در صادرات رقابت‌پذیر نبودند؟

او تأکید می‌کند قضاوت عادلانه به بررسی عمیق فنی، مالی و سیاست‌گذاری و همدلی همه‌ی ابعاد نیاز دارد، و چالش حذف یارانه و افزایش قیمت لوبکات و روغن پایه (که از پخش و پالایش به قیمت جهانی اعلام می‌شود) اگر با سیاست پیشرفت صادراتی و رقابت بین‌المللی پالایشگاه‌ها مدیریت شود، نباید نگرانی ایجاد کند؛ چون باید از ابتدا در هزینه‌ی تمام‌شده لحاظ می‌شد، شبیه وامی که روزی اصل و سود و کارمزدش باید برگردد.

نوسان قیمت، تحریم و یارانه

هر نوسان قیمت، حتی کاهشی، روی بازار و فروش اثر می‌گذارد و اگر شوک افزایش قیمت را بر دوش بازار بگذاریم و زنجیره‌ی فروش را به تولید متصل ببینیم، جز نگرانی و افت راندمان چیزی تصور نمی‌شود. به‌گفته‌ی او تحریم‌ها با هدف کاهش توان اقتصادی طراحی شده‌اند و تجربه‌ی چندین‌ساله نشان داده تولیدکنندگان توانمند داخلی از فضای خالی ناشی از نبود واردات بیشترین استفاده را برده‌اند و توانمندتر شده‌اند؛ هرچند واحدهای تولیدی از تصمیم‌های غیراصولی کلان رنج برده‌اند، تصمیم‌هایی که گاهی حداقل مشاوره هم برایشان نبوده است.

درباره‌ی یارانه گفت: تصور نادرست تزریق یارانه به صنعت به همان اندازه می‌تواند به پیکره‌ی تولید زیان بزند که حذف بدون کارشناسی و پیامدسنجی؛ و اگر یارانه نتوانسته بار اقتصادی را سبک کند، شاید بهتر باشد با «جراحی فوری و یک‌باره» بدنه‌ی وابسته به یارانه همگن شود تا تکلیف همه‌ی زنجیره روشن و راه فساد، احتکار و رانت بسته شود.

راهکار

ایجاد کارگروه‌های مجرب و باانگیزه از هر دو طیف تولیدکنندگان دولتی و خصوصی، و هم‌اندیشی با مقامات صاحب‌رأی برای بررسی نسخه‌های درمان واحدهای تولیدی بیمار و وابسته به یارانه می‌تواند راه‌گشای عبور اقتصاد و تولید کشور از آتش تحریم‌ها باشد و در دوران پساتحریم هم مفید است.

برای انتخاب روغن مناسب خودروی خود از راهنمای انتخاب روغن بیتویل استفاده کنید.

منبع: گفت‌وگوی «نفت ما» با مهندس علیرضا آمارمحمدی، «پالایش و پخش در بازار روانکارها تنش ایجاد کرده است»، دوشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۸، کد مطلب ۱۱۶۳۳۸ — مشاهده‌ی گفت‌وگوی اصلی. توجه: قیمت‌ها و وضعیت بازار در این مقاله مربوط به سال ۱۳۹۸ است.