ضرر تولیدکنندگان خصوصی روغن با افزایش نرخ خوراک

اگر قیمت لوبکات و روغن پایه بالا برود، اولین ضربه به تولیدکنندگان خصوصی ضعیف‌تر می‌خورد. این گفت‌وگو با علیرضا آمارمحمدی (در آن زمان مدیر فروش شرکت پترونول) در خرداد ۱۳۹۷ انجام شده و نگاهی به چالش‌های بازار روانکار دارد.

بازار در اختیار چهار شرکت

بازار روغن ایران تقریباً به‌صورت انحصاری در اختیار چهار شرکت دولتی است و آن‌ها به‌نوعی «سکان‌دار» شرکت‌های خصوصی‌اند؛ آثار هر تغییر و افزایش بر بخش خصوصی ضعیف‌تر بیشتر نمایان می‌شود. شرکت‌هایی که از یارانه‌ی مواد اولیه بهره برده‌اند، در فروش جایگاه بالاتری دارند و شاخص تعیین‌کننده‌ی قیمت‌ها هستند. به‌گفته‌ی او در مدیریت بازار این شرکت‌ها هم نقصان‌هایی بوده و با تقلب و چندنرخی‌بودن محصولات روبه‌رو هستند و تولیدکننده‌ی خصوصی مجبور به تحمل این تنش‌ها است.

از لوبکات تا روغن موتور

بازار روانکار پس از انرژی بزرگ‌ترین بازار کشور است و هر تغییری بر همه‌ی صنایع و اقشار اثر می‌گذارد. همان‌طور که قیمت نفت خام جهانی است و بازار آن را تعیین می‌کند، قیمت روغن موتور هم به آن وابسته است و نمی‌شود به‌صورت کاذب بالا یا پایین نگه داشته شود. به‌گفته‌ی او دو کیلو لوبکات (برش نفتی) تقریباً یک کیلو روغن پایه تولید می‌کند؛ پس هر افزایش قیمت لوبکات، دو برابر روی روغن پایه اثر می‌گذارد. ۸۵ درصد مواد اولیه‌ی روانکارها را روغن پایه تشکیل می‌دهد و تأثیر افزایش ارز و افزودنی‌های وارداتی را هم باید در نظر گرفت.

تکنولوژی روغن پایه و پالایشگاه

او می‌گوید به بازسازی و به‌روزرسانی نیاز داریم و از کشورهای دیگر عقب مانده‌ایم: پالایشگاه‌های ایران روغن پایه‌ی گروه یک تولید می‌کنند که در دنیا تقریباً منسوخ شده، در حالی که در دیگر کشورها گروه‌های دو و سه و بالاتر با شاخص‌های فنی و فیزیکی بالاتر رواج دارد. پیشنهادش افزایش تعداد پالایشگاه‌ها و به‌روزرسانی (مودیفای) پالایشگاه‌های قدیمی است تا بتوان راحت‌تر به بازارهای جهانی نزدیک شد و ثبات قیمت‌ها را بهتر پایش کرد.

قیمت‌گذاری، شوک و ثبات

تغییرات قیمت شوک می‌آورد و ثبات قیمت‌ها باعث رشد بازار است. او می‌گوید تا آن زمان سابقه نداشته که تا خرداد قیمت‌ها را به‌روز نکنند؛ با افزایش تقریبی ۴۰ درصدی قیمت مواد اولیه، اگر اعمال کنند بازار به‌راحتی نمی‌پذیرد و اگر اعمال نکنند زیان نصیب تولیدکننده می‌شود؛ به همین دلیل بعضی شرکت‌ها فروش نمی‌کنند و منتظر تکلیف بازار می‌مانند. به‌گفته‌ی او قیمت واقعی‌ای که بر تولیدکننده فشار می‌آورد بیشتر از قیمت‌هایی است که احتمالاً در بازار توزیع می‌شود.

درباره‌ی اعتصاب کامیون‌داران هم گفت روغن از اقلام مصرفی است و پرمصرف‌تر از لاستیک؛ رانندگان باید تقریباً هر ۱۵ هزار کیلومتر روغن موتور را عوض کنند. و هشدار داد اگر روند ادامه پیدا کند، استفاده از روغن‌های ضعیف و ارزان‌تر بیشتر می‌شود که در آینده برای خریداران خسارت بیشتری دارد.

پیشنهادها

• ثبات قیمت مواد اولیه و حفظ آن توسط شرکت ملی پخش و پالایش؛
• اگر قرار به حذف یارانه‌هاست، «یک‌بار برای همیشه و یک‌جا» انجام شود تا همه در رقابتی برابر و بدون شوک تولید و عرضه کنند؛
• رقابت برابر باعث رشد تکنولوژی این صنعت هم می‌شود؛
• هشدار: ادامه‌ی افزایش و ناهماهنگی قیمت مواد اولیه، تقاضای محصول ارزان، تولید روغن بی‌کیفیت، قاچاق روغن وارداتی و در نهایت رونق «صنعت تقلب» را به دنبال دارد.

او در پایان گفت روغن پایه‌ی داخلی از بورس تهیه می‌شود و گاهی تا یک ماه عرضه نشده و همین قیمت را بالا برده است؛ ثبات در بازار استمرار تولید را در پی دارد و برای هیچ تولیدکننده‌ای در این عرصه جا کم نیست.

برای انتخاب روغن مناسب خودروی خود از راهنمای انتخاب روغن بیتویل استفاده کنید.

منبع: گفت‌وگوی «نفت ما» با مهندس علیرضا آمارمحمدی (در آن زمان مدیر فروش شرکت پترونول)، «نگاهی به چالش‌های بازار روانکارها»، دوشنبه ۷ خرداد ۱۳۹۷، کد مطلب ۸۷۵۶۴ — مشاهده‌ی گزارش اصلی. توجه: قیمت‌ها و وضعیت بازار در این مقاله مربوط به سال ۱۳۹۷ است.